Przegląd Prawosławny

Aktualności:


Numer 2(272)    luty 2008Numer 2(272)    luty 2008
fot.Anna Radziukiewicz
2007 VIII 29 Wirtualny powrót „Czterech Ewangelii”

Płytę komputerową z elektroniczną wersją „Czterech Ewangelii” bułgarskiego cara Iwana Aleksandra, zwanych „Londyńską Ewangelią”, zaprezentowano 29 maja w katedrze w Veliko Trnowo. Jej posiadacze będą mogli „przekartkować” ten średniowieczny zabytek, zapoznając się z tekstem i podziwiając rzadką urodę pięknych miniatur.
   Płytę zaprezentowała Jekatierina Dimitrowa, która przez sześć lat prowadziła w Wielkiej Brytanii badania nad średniowiecznymi rękopisami i ich popularyzacją. Wcześniej ukazało się też opracowanie książkowe poświęcone „Londyńskiej Ewangelii”, które znalazło się w szóstym tomie ośmiotomowej serii Brytyjskiej Biblioteki, prezentującej jej najcenniejsze ilustrowane rękopisy. Książka ta, przy wsparciu tyrnowskiej metropolii, ukaże się także w języku bułgarskim.
   Prace nad płytą rozpoczęły się w 2002 r. Płyta zawiera pełne faksymilie „Czterech Ewangelii”, fotografie wszystkich stronic z 367 miniaturami. Jekatierina Dimitrowa nazywa realizację projektu „wirtualnym powrotem «Czterech Ewangelii» do Bułgarii”.
   „Chwała Świętej Trójcy i chwała Bogu Naszemu, pomagającemu we wszelkich dobrych zamysłach, podejmowanych w Jego imię, od Niego bowiem wszystko pochodzi, wszelki początek i wszelki koniec. Zostało napisane to życiodajne źródło nowej Łaski najsłodszej nauki Chrystusa i Jego Bożych uczniów – apostołów, nazwane Czetwierobłagowiestije. Nie dla urody zewnętrznej i jasnych kolorów, nie dla drogocennych kamieni i brylantów w ozdobie, lecz świętego słowa, które w środku” – tymi słowami mnich Symeon rozpoczął swoje posłowie, swoje osobiste posłanie do czytelnika, cara Iwana Aleksandra, dla którego powstał ten bogato ilustrowany rękopis. W dopisku, znajdującym się na końcu książki, kopista wskazuje, gdzie powstał ten rękopis– w monasterze Świętej Trójcy koło Tyrnowa.
   „Cztery Ewangelie” cara Iwana Aleksandra znajdują się obecnie w Brytyjskiej Bibliotece. Wyszły spod ręki mnicha Symeona, który je skopiował w latach 1355-1356. Zawierają 268 pergaminowych kart z tekstami czterech kanonicznych Ewangelii, ozdobionych 367 kolorowymi miniaturami. Są jednym z najpiękniejszych zabytków bułgarskiego średniowiecznego piśmiennictwa. Doczekały się swoich kopii w Rosji i Mołdawii.
   „Cztery Ewangelie” zachowały się w całości. Brakuje tylko jednej stronicy i bogato zdobionej srebrno-złotej koszulki z drogimi kamieniami, o których mówi w swoim posłowiu mnich Symeon.
   Rękopis należał też do cara Iwana Szyszmana. Po upadku Tyrnowa w 1393 r. został wywieziony do Konstantynopola, a następnie zakupiony przez mołdawskiego możnowładcę Aleksandra Dobrego. Dalsze losy „Czterech Ewangelii” są nieznane aż do XVII wieku, kiedy zostały wpisane do rejestru atoskiego monasteru św. Pawła. Należy przy tym pamiętać, że monaster ten został odnowiony przez ówczesnego mołdawskiego władcę i to najprawdopodobniej on podarował także zachowany przez jego przodków cenny rękopis.
   W 1837 odkrył go w monasterskiej bibliotece i zachwycił się jego urodą angielski lord Robert Curzon. Kiedy przy pożegnaniu ówczesny ihumen monasteru, Bułgar z pochodzenia, powiedział, że chciałby mu coś podarować na pamiątkę pobytu, lord Curzon poprosił właśnie o tę księgę. Oprócz niej otrzymał w prezencie także rękopis „Widinskiej Ewangelii”.
   Drogocenny rękopis pozostawał w posiadaniu rodziny lorda do 1917 roku, kiedy to córka, baronowa Zausz, podarowała go razem z całą kolekcją rękopisów i starych drukowanych ksiąg Brytyjskiemu Muzeum w Londynie.
   W 1973 roku został przeniesiony do Brytyjskiej Biblioteki, gdzie znajduje się do dziś.
   


Wasze opinie:



W najnowszym numerze:

Nagrody Księcia Ostrogskiego przyznane - Anna Radziukiewicz
Kilkunastoosobowa Kapituła Nagrody Księcia Konstantego Ostrogskiego, obradująca po raz 31 pod kierunkiem posła Eugeniusza Czykwina, redaktora naczelnego Przeglądu Prawosławnego, przyznała 11 stycznia nagrody za wybitne osiągnięcia w dziedzinie rozwoju duchowości, myśli i kultury prawosławnej oraz działania na rzecz jednoczenia chrześcijan. Nagrodzono już 128 osób i instytucji z wielu krajów i kilku kontynentów, w tym hierarchów, teologów, muzyków, ikonopisców, pisarzy, architektów, slawistów, historyków. Nagroda nie zna granic państwowych i konfesyjnych. W tym roku laureatami zostali: (więcej...)
Piękny jubileusz - Eugeniusz Czykwin
Aleksander Naumow, a dla wielu z nas Alik, ukończył 70 lat. By uczcić profesora światowej klasy – tak jubilata określił arcybiskup Jakub – do Supraśla przybyło całe grono polskich slawistów, z których większość to uczniowie Alika. Głównym akcentem jubileuszu była konferencja naukowa, w czasie której zaprezentowano referaty przygotowane do specjalnego, dziesiątego tomu Latopisów Akademii Supraskiej „Wieniec Chwalenija. Studia Ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Naumowowi na jubileusz 70-lecia”. W czasie wystąpień, w konferencji uczestniczyli m.in. prof. prof. Teresa Chyczewska-Hennel, Tomasz Kempa, Mirosław Piotr Kruk, Jan Stradomski, Marzanna Kuczyńska – naukowcy często odwoływali się do dorobku naukowego profesora Naumowa, podkreślając jego ogromny wkład w badania cerkiewnosłowiańskiej literatury. (więcej...)
Czyja ulica? - Eugeniusz Czykwin
W kwietniu 2018 roku Rada Miasta Białystok głosami radnych Prawa i Sprawiedliwości, którzy mieli wówczas większość w Radzie, jednej z ulic w Białymstoku nadała imię mjr. Zygmunta Szendzielorza ps. „Łupaszka”. Decyzja podzieliła białostoczan, gdyż dla wielu, nie tylko prawosławnych, mieszkańców regionu, także mniejszości litewskiej, Łupaszka to zbrodniarz. Po wyborach samorządowych Rada Miasta już w nowym składzie zmieniła nazwę ulicy na „Podlaską”. Uchwałę w tej sprawie w listopadzie ubiegłego roku uchylił wojewoda podlaski, a jego decyzję Rada zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który podejmie ostateczną decyzję. (więcej...)
Ustawa o wolności wolność odbiera - Andrzej Charyło
W nocy z 26 na 27 grudnia 2019 roku parlament Czarnogóry na wniosek Rady Ministrów uchwalił ustawę „O wolności wyznania i statusie prawnym wspólnot religijnych”, odrzucając wszystkie 253 poprawki, w tym 117 zaproponowanych przez Serbską Cerkiew Prawosławną. Za przyjęciem aktu głosowało 45 posłów, czyli wszyscy, którzy uczestniczyli w posiedzeniu. Nie było głosów sprzeciwu i wstrzymujących się, ponieważ rozpatrywanie ustawy odbyło się po bójce i zatrzymaniu przez policję wszystkich posłów opozycji, którzy próbowali nie dopuścić do przyjęcia regulacji prawnej, naruszającej prawa kanonicznej Cerkwi prawosławnej w Czarnogórze. Głosowanie przeprowadzono przy masowych protestach, które ogarnęły cały kraj. Manifestacje odbywały się w stolicy, Podgoricy, a także w największych czarnogórskich miastach, w Nikšiciu, Pljewlji, Barze, Budwie, Bijelo Polje, Berane, Kotorze. (więcej...)