Dokładnie 20 lat temu zmarł w Paryżu prof. Leonid Uspieński, jedna z najbardziej znanych postaci współczesnego prawosławia. Urodził się w 1902 roku. Już w gimnazjum dał się poznać jako „wojujący ateista”. Jeździł po wsiach i miasteczkach, agitował, niszczył ikony. Jako nastolatek wstąpił do Armii Czerwonej. Gdy jego oddział został rozbity przez białogwardzistów, trafił do niewoli. Kiedy skazany na śmierć stał już nad otwartym grobem, niespodziewanie ocalił go wyższy rangą oficer. Potem trafił do pracy we Francji. W 1929 roku w Paryżu wstąpił do założonej przez Tatianę Suchotin-Tołstoj Akademii Sztuk, gdzie zaprzyjaźnił się z Georgijem Krugiem – późniejszym mnichem Grigorijem, znanym ikonografem. Poprzez ikonę powrócił do wiary ojców i do Cerkwi. Ikonografii uczył się początkowo od Kruga, wziął kilka innych lekcji, po czym z braku funduszy samodzielnie studiował stare ikony w paryskich sklepach z antykami. Twierdził, że te właśnie ikony były jego prawdziwymi nauczycielami. Z czasem całkowicie poświęcił się ikonografii. W 1948 r. opublikował broszurkę L’Icone, Vision du Monde Spirituel (Ikona. Wizja świata duchowego). W 1952 roku w Szwajcarii pojawiło się niemieckie i angielskie wydanie opracowanej wspólnie z Łosskim antologii tekstów Znaczenie ikony, która już kilka razy wznawiana była w USA (jej obszerne fragmenty zamieściliśmy w Przeglądzie). Poważne studium prawosławnej sztuki sakralnej autorstwa Uspieńskiego zajęło niemal połowę niemieckiego encyklopedycznego opracowania o symbolice religii. Rozpoczęte w 1954 roku wykłady w założonym po wojnie Instytucie św. Dionizego Areopagity zaowocowały 1970 roku francuskojęzycznym wydaniem monumentalnego dzieła Teologia ikony, które w 1970 roku ukazało się w Nowym Jorku w przekładzie angielskim. Pełna, uzupełniona i znacznie rozszerzona dwutomowa wersja ukazała się w1980 roku w Paryżu. Po polsku wydano ją w 1993 roku.
   Leonid Uspieński nie lubił publicznych wystąpień. Dwukrotnie zgodził się przyjąć zaproszenie do Finlandii. W 1969 r. wygłosił pełny cykl wykładów na Sorbonie. Z radością wspominał pięć wykładów wygłoszonych w 1969 r. w Akademii Teologicznej w Leningradzie (Cerkiew prawosławna w Rosji uhonorowała go wówczas orderem św. Włodzimierza drugiego, potem pierwszego stopnia). Zmarł w nocy z 11 na 12 grudnia 1987 roku po długotrwałej chorobie.
   
   (xwm)